İşitme Kaybı Nedir?

Kulağımız nasıl duyar?

Ses, havadaki titreşimdir. Dış kulak bu titreşimi toplar, kulak kanalı da kulak zarına taşır. Zarın arkasındaki üç küçük kemikçik titreşimi güçlendirip iç kulağa, salyangoz biçimindeki kokleaya iletir.

Koklea sıvıyla doludur. İçindeki tüy hücreleri titreşimi elektrik sinyaline çevirir; işitme siniri de bu sinyali beyne götürür. Sesi tanıyan ve anlamlandıran beyindir.

Kokleanın her bölümü başka bir perdeye duyarlıdır. Girişe yakın hücreler tiz sesleri, iç kısımdakiler pes sesleri algılar.

İşitme kaybı ne demek?

İşitme kaybı, bu yolun bir yerindeki sorun yüzünden seslerin daha zor duyulması ya da hiç duyulmamasıdır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), iki kulakta da işitme eşiği 20 desibel (dB) ya da daha iyi olan kişiyi normal işiten kabul eder.

Kayıp çoğu zaman yavaş ilerler. Bu yüzden ilk fark edilen şey seslerin kısılması değil, konuşmanın netliğini yitirmesidir: Sesi duyarsınız ama sözcükleri seçemezsiniz. Bunun bir nedeni, s, ş, f ve t gibi ünsüzlerin hem tiz hem de kısık sesler olmasıdır. Yaşa bağlı kayıpta ilk zorlanılan bölge de genellikle tiz seslerdir.

İşitme kaybının dereceleri

DSÖ, 2021’de yayımladığı Dünya İşitme Raporu’nda kaybı, daha iyi duyan kulaktaki ortalama işitme eşiğine göre derecelendirir:

Raporların özetine göre hafif kayıpta sessiz ortamdaki konuşma çoğunlukla anlaşılır, gürültüde zorluk başlar. Orta kayıpta sessiz ortamda da konuşmayı izlemek zorlaşabilir. İleri derecelerde normal konuşmanın büyük bölümü duyulmaz, yükseltilmiş ses bile zor seçilir.

Raporlarda başka sınıflamalar da kullanılabilir. Raporunuzdaki derecenin ne anlama geldiğini KBB uzmanınıza sorabilirsiniz.

Neden olur?

DSÖ’nün saydığı nedenlerden en sık görülenler şunlardır:

• Yaş: yaşa bağlı işitme kaybı (presbiakuzi)
• Yüksek sese uzun süre ya da sık sık maruz kalmak
• Kulak kiri tıkanması ve orta kulak iltihapları
• Bazı ilaçların ve iş yerindeki bazı kimyasalların yan etkileri
• Kafa travmaları
• Bazı enfeksiyonlar ve kalıtsal nedenler

Kulak kiri tıkanması ya da orta kulak iltihabı gibi bazı nedenler, doktorunuzun uygulayacağı tedaviyle düzelebilir. Bu yüzden işitmenizdeki bir değişikliği önce bir KBB uzmanına değerlendirtmek önemlidir.

Korunmak için

İç kulaktaki tüy hücreleri hasar görünce yenilenmez. Gürültüye bağlı kayıp ise önlenebilir bir kayıptır.

• NIDCD’ye göre 85 dBA ve üzerindeki seslere uzun süre ya da tekrar tekrar maruz kalmak işitme kaybına yol açabilir. Gürültülü işlerde ve ortamlarda kulak tıkacı ya da kulaklık tipi koruyucu kullanın.
• Kulaklıkla dinlerken DSÖ, ses düzeyini cihazın en yüksek düzeyinin yüzde 60’ını geçmeyecek biçimde tutmayı ve sık ara vermeyi önerir.
• Çok gürültülü bir ortamdan sonra kulaklarınızda çınlama ya da tıkanma hissi kalıyorsa bunu bir uyarı olarak görün.

İşitme kaybı fark edildiğinde

İlk adım bir KBB uzmanına başvurmaktır. Muayene ve işitme testleri hastanede yapılır; sonuçlar odyogram adı verilen bir grafikte gösterilir. Bir işitme cihazının gerekip gerekmediğine bu değerlendirmeyle karar verilir.

Süreci adım adım İşitme testi ve rapor süreci sayfasında anlattık. Aşağıdaki simülatörde de farklı derecelerdeki bir kaybın sesi nasıl değiştirdiğini yaklaşık olarak dinleyebilirsiniz.